హైదరాబాద్: హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాలను ఉద్దేశపూర్వకంగా అమలు చేయకపోవడంతో రంగారెడ్డి జిల్లా కలెక్టర్‌కు తెలంగాణ హైకోర్టు ఆరు నెలల సాధారణ జైలు శిక్ష విధించింది. అదనంగా జరిమానా కూడా విధించింది. అయితే, సంబంధిత అధికారి అప్పీల్ చేసుకునేందుకు వీలుగా శిక్ష అమలును నాలుగు వారాల పాటు నిలిపివేస్తూ న్యాయస్థానం అవకాశం కల్పించింది.
జస్టిస్ కె. లక్ష్మణ్ ఈ మేరకు ధిక్కరణ పిటిషన్‌ను అనుమతిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. పిటిషనర్లు సమర్పించిన వినతిపత్రాన్ని 60 రోజుల్లోగా పరిష్కరించాలని గతంలో హైకోర్టు ఆదేశించినప్పటికీ, కలెక్టర్ ఆ ఆదేశాలను అమలు చేయడంలో విఫలమయ్యారని న్యాయస్థానం పేర్కొంది.
## వివాదం నేపథ్యం ఏమిటంటే?
ఈ వివాదం 2022 ఆగస్టులో అప్పటి జిల్లా కలెక్టర్ జారీ చేసిన ఉత్తర్వులతో ప్రారంభమైంది. రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం, 1908లోని సెక్షన్ 22-A ప్రకారం నిషేధిత ఆస్తుల జాబితాలో ఉన్న కొన్ని సర్వే నంబర్లకు సంబంధించిన భూములను ఆ జాబితా నుంచి తొలగిస్తూ అప్పటి కలెక్టర్ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. నిర్ణయం అమలులోకి రాకపోవడంతో సంబంధిత భూములకు నో అబ్జెక్షన్ సర్టిఫికెట్లు (NOC) జారీ చేయాలని కోరుతూ బాధితులు హైకోర్టును ఆశ్రయించారు.
దీనిపై 2025 ఆగస్టులో హైకోర్టు స్పందిస్తూ, 2024లో సమర్పించిన వినతిపత్రాన్ని పరిశీలించి 60 రోజుల్లోగా తగిన నిర్ణయం తీసుకోవాలని ప్రస్తుత కలెక్టర్‌ను ఆదేశించింది. ఆ ఉత్తర్వులు అదే నెలలో కలెక్టర్‌కు అందినప్పటికీ ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకోలేదు. దీంతో 2025 అక్టోబర్ 15న కోర్టు ధిక్కరణ పిటిషన్ దాఖలైంది. పిటిషన్ దాఖలైన తర్వాతే కలెక్టర్ సంబంధిత భూయజమానులకు నోటీసులు జారీ చేసి, విచారణ నిర్వహించి 2026 ఫిబ్రవరి 26న తిరస్కరణ ఉత్తర్వులు జారీ చేసినట్లు కోర్టు గుర్తించింది.
అనంతరం మరోసారి పునఃపరిశీలించాలని కోర్టు ఆదేశించగా, 2026 జూలై 8న రెండోసారి కూడా తిరస్కరణ ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు. ఇదిలా ఉండగా, 2004 జనవరి 5న ల్యాండ్ రిఫార్మ్స్ ట్రిబ్యునల్ ఇచ్చిన ఉత్తర్వులను సవాలు చేస్తూ ప్రభుత్వం దాదాపు 18 సంవత్సరాల ఆలస్యంతో ల్యాండ్ రెవెన్యూ అప్పీల్ నంబర్ 8 ఆఫ్ 2022 దాఖలు చేసింది. అయితే, 2026 ఏప్రిల్ 25న కాలపరిమితి దాటిన కారణంగా ఆ అప్పీల్‌ను న్యాయస్థానం కొట్టివేసింది.
### కలెక్టర్ అఫిడవిట్‌పై హైకోర్టు తీవ్ర అసంతృప్తి
కలెక్టర్ దాఖలు చేసిన కౌంటర్ అఫిడవిట్‌లో పేర్కొన్న వివరాలు స్పష్టంగా అవాస్తవమని హైకోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.హైకోర్టు ఉత్తర్వులు అందిన వెంటనే నోటీసులు జారీ చేసి, అప్పటి తహసీల్దార్, రెవెన్యూ డివిజనల్ అధికారి (RDO) నుంచి సంబంధిత వివరాలు సేకరించినట్లు కలెక్టర్ తన అఫిడవిట్‌లో పేర్కొన్నారు.
అయితే, 2026 ఫిబ్రవరి 21న నిర్వహించిన విచారణకు సంబంధించిన రికార్డులను పరిశీలించిన న్యాయస్థానం కీలకమైన విషయాన్ని గుర్తించింది.
ఆ విచారణ రికార్డులో RDO, తహసీల్దార్, అధీకృత అధికారి సంతకాల కోసం కేటాయించిన కాలమ్‌లు ఖాళీగా ఉన్నాయి. కానీ విచారణకు హాజరైన పిటిషనర్ మాత్రం తన సంతకం చేశారు.దీంతో కలెక్టర్ సమర్పించిన అఫిడవిట్‌లోని వాస్తవాలపై కోర్టు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది.
ఒక సర్వే నంబర్ తొలగించి.. మిగతావి ఎందుకు తొలగించలేదు?
వివాదంలో ఉన్న నాలుగు సర్వే నంబర్లలో సర్వే నంబర్ 537ను నిషేధిత ఆస్తుల జాబితా నుంచి తొలగించి, సర్వే నంబర్లు 536, 657, 658లను మాత్రం అలాగే కొనసాగించడంపై హైకోర్టు ప్రశ్నించింది.
ఒకే వివాదానికి సంబంధించిన భూముల్లో ఒక సర్వే నంబర్‌ను తొలగించి, మిగిలిన వాటిని కొనసాగించడానికి సరైన కారణాలు చూపలేదని కోర్టు అభిప్రాయపడింది.
ఈ సందర్భంగా న్యాయస్థానం కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది:
“ఒకవైపు 1908 రిజిస్ట్రేషన్ చట్టంలోని సెక్షన్ 22-A ప్రకారం నిషేధిత ఆస్తుల జాబితా నుంచి సర్వే నంబర్ 537తో పాటు మరికొన్ని సర్వే నంబర్లను 1974 నిబంధనల్లో పేర్కొన్న విధానాన్ని అనుసరించకుండా తొలగిస్తున్నారు. మరోవైపు, ఎలాంటి సరైన కారణాలు లేకుండానే ప్రస్తుత భూములను నిషేధిత జాబితా నుంచి తొలగించడాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నారు.”
కలెక్టర్ వాదనను తిరస్కరించిన హైకోర్టు
2004లో ల్యాండ్ రిఫార్మ్స్ ట్రిబ్యునల్ ఇచ్చిన ఉత్తర్వులు ఇప్పటివరకు అమలు కాలేదని కలెక్టర్ తరఫున వాదించారు.
ఫారం XI-Aలో పంచనామా నిర్వహించి భూములను తిరిగి సంబంధిత వ్యక్తికి అప్పగించలేదని, ఆంధ్రప్రదేశ్ భూ సంస్కరణల (వ్యవసాయ భూముల గరిష్ఠ పరిమితి) నిబంధనలు, 1974లోని రూల్స్ 10A(6), 10A(7), 10A(8) ప్రకారం RDO, తహసీల్దార్ విధివిధానాలు పూర్తి చేయాల్సి ఉందని కలెక్టర్ తరఫున పేర్కొన్నారు.
అయితే, ఈ వాదనలను కోర్టు ధిక్కరణ కేసులో ప్రస్తావించడం సమంజసం కాదని హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది.
ఈ సందర్భంగా Jalim Singh v. Nand Kishore (2026), Union of India v. Subedar Devassy P.V. (2006) కేసుల్లో సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన తీర్పులను ప్రస్తావించింది.
కోర్టు ఆదేశాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలి
ఈ సందర్భంగా హైకోర్టు అత్యంత కీలకమైన వ్యాఖ్యలు చేసింది:
“కోర్టు ఇచ్చిన ఉత్తర్వు సరైనదా? తప్పా? అనే అంశాన్ని కోర్టు ధిక్కరణ విచారణలో ప్రశ్నించడానికి వీల్లేదు. ఉత్తర్వు సరైనదైనా, తప్పయినా దానిని తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలి. కోర్టు ఆదేశాలను ఉల్లంఘిస్తే సంబంధిత వ్యక్తి కోర్టు ధిక్కరణకు బాధ్యుడవుతారు.”
చివరికి హైకోర్టు ఏం తీర్పు ఇచ్చింది?
కోర్టు ఆదేశాల గురించి కలెక్టర్‌కు పూర్తి అవగాహన ఉందని, వాటిని అమలు చేయడానికి తగిన సమయం, అవకాశం ఇచ్చినప్పటికీ సరైన వివరణ ఇవ్వలేకపోయారని న్యాయస్థానం పేర్కొంది.
కోర్టు ఆదేశాలను ఉద్దేశపూర్వకంగా, కావాలనే ఉల్లంఘించినట్లు నిర్ధారిస్తూ ధిక్కరణ పిటిషన్‌ను అనుమతించింది.
రంగారెడ్డి జిల్లా కలెక్టర్‌కు ఆరు నెలల సాధారణ జైలు శిక్షతో పాటు జరిమానా విధించింది. అయితే, అప్పీల్ చేసుకునేందుకు వీలుగా శిక్ష అమలును నాలుగు వారాల పాటు నిలిపివేసింది.
ఈ తీర్పు ద్వారా హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాలను అధికారులు నిర్లక్ష్యం చేయడం లేదా ఉద్దేశపూర్వకంగా అమలు చేయకుండా ఉండటం తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారితీస్తుందని న్యాయస్థానం స్పష్టమైన సందేశం ఇచ్చింది.
.
